Türk Dilli Sibirya Halklarının Şamanizmi-N. A. Alekseyev

Nikolay Alekseyeviç Alekseyev’in “Türk Dilli Sibirya Halklarının Şamanizmi” adlı eseri, dört ana bölüm ile “Sonuç” ve “Bibliyografya” kısımlarından oluşmaktadır. Kitabın birinci bölümünde, Sibirya Türk boylarının Şamanizmi üzerine yapılan araştırmaların tarihine yer vermiş ve sırasıyla Yakut, Altay, Hakas, Şor, Tuva ve Tofaların Şamanizmi üzerine yapılan çalışmaları ele alıp değerlendirmiştir.

Alekseyev, kitabının “Şamanizmin Animistik Görüşleri” başlıklı ikinci bölümünde Yakut, Altay, Altay-Kiji, Teleüt, Telengit, Kumandı, Tuba, Çalkan, Hakas, Kaçin, Sagay, Koybal, Kızıl, Beltir, Şor, Tuva, Tuva-Tocin ve Tofa gibi Türk boylarının Şamanizm inançlarındaki Üst Dünya tanrı ve ruhları, Alt Dünya ve sakinleri, Orta Dünya ile ilgili animistik görüşler, Şamanların koruyucu ve yardımcı ruhları hakkında kapsamlı bilgiler vermiştir.

Alt Dünya ve sakinleri, özellikle de Yakut mitolojisinde bilinmeyen Erlik hakkında önemli tespit ve değerlendirmelerde bulunan Alekseyev’e göre, Sibirya Türklerinin bütün etnik grupları Alt Dünya’nın, Orta Dünya’ya benzediğine inanmışlardır. Buna göre, Alt Dünya’da da dağlar ve nehirler bulunmaktaydı. Orada yaşayanların kendi evleri vardı; onlar da hayvancılıkla ve avcılıkla uğraşırlardı; hastalanırlar, sevinirlerdi vb. Ancak onların dünyası karanlıktı; şartları daha kötüydü ve orası insan için bilinmedik ve alışılmadık bir yerdi. Eski çağlarda Alt Dünya, insanın öldükten sonra göç ettiği yer olarak kabul edilirdi. Sibirya Türklerinin inançlarına göre Alt Dünya varlıkları, Orta Dünya’ya görünmez ruhlar olarak gelirler ve insana zarar verirlerdi.